آئین عزاداری سنگال

« عاشورا در سنگال » :

کشور سنگال در مغرب قاره افریقا بین کشورهای موریتانی ، مالی و گینه و در کنار اقیانوس اطلس قرار گرفته و وسعت آن در حدود 000/196 کیلومتر مربع است. جمعیت سنگال حدود 9 میلیون نفر است که بیش از 95 درصد آنها مسلمانند. پایتخت آن شهر داکار و زبان رسمی مردم فرانسه است. سنگال کشوری است اسلامی با حکومتی لائیک. 95 درصد از جمعیت این کشور نه میلیون نفری را مسلمانان ، 3درصد را مسیحیان و 2 درصد را اینمیستها تشکیل می دهند. اسلام در سنگال به صورت فرقه ای است و اغلب مردم این کشور از فرقه های مختلف پیروی می کنند فرقه تیجانیه بیشترین پیروان را در میان فرقه های دیگر داراست و بعد از آن فرقه های مریدیه و قادریه ولاین قرار دارند.

قادریه قدیمی ترین فرقه سنگال است. (بر اساس گزارش مورخ 19/5/75 آقای عباس صفویان سفیر جمهوری اسلامی ایران در داکار)

شیعیان نیز در سنگال وجود دارند لیکن تعداد آنها اندک است و در کل میتوان گفت به 25000 لبنانی شیعه و 2000 سنگالی بالغ می شود. شیعیان لبنانی از سالها پیش در این کشور مستقر شده و به کسب و کار اشتغال دارند نحوه برگزاری مراسم عاشورای این فرقه های مذهبی با یکدیگر تفاوتی ندارد و تا اندازه ای با خرافات آمیخته شده است. البته در بین این فرقه ها بعضی از شخصیتهای مذهبی تیجانیه و قادریه که بعضاً خود را به اهل بیت عصمت و طهارت منتسب می دانند. اقدام به برگزاری سخنرانیهایی در زمینه عاشورا می کنند ولی در کل میتوان گفت مراسم عاشورا در سنگال شکل سنتی دارد و با خرافات عجین گشته است. برای مثال در شب عاشورا مردم سنگال غذایی به نام (کوس کوس) که غذایی است عربی به همراه گوشت گاو صرف می کنند. بعضیها عقیده دارند بعد از غذا باید بشقابها را روی سرگذاشت سپس مراسمی مثل (قاشق زنی) که در زمان قدیم در ایران مرسوم بوده است برپا می کنند. زنان لباس مردان را می پوشند و کودکان روی صورت خود پودر می پاشند و در روز عاشورا که در زبان محلی به (تنخریت) معروف است به رقص و آواز می پردازند و از مردم کوه و بازار تقاضای عیدی دارند. چون این روز را روز اول سال و عید می دانند.

عده ای روز عاشورا را از آن جهت روزاول سال می دانند که روز نجات حضرت موسی از دست فرعون و فرعونیان ، روز نجات حضرت یونس از دهان نهنگ ، روز نجات حضر ت یونس از دهان نهنگ ، روز نجات حضرت ابراهیم از آتش نمرود ، روز فرود آمدن کشتی نوح بر کوه آرارات و ... می باشد. عده ای نیز معتقدند که اگر در این روز سرمه به چشم بکشند و به آسمان نگاه کنند حضرت فاطمه (س) را در روی خورشید می بینند که مشغول شستن لباس است این لباس شهادت حضرت امام حسین (ع) است که آغشته به خون می باشد.

مسلمانان معتقدی که به آداب و رسوم سنتی پایبند نیستند در روز عاشورا به نماز و روزه می پردازند ، هزار بار (قل هوالله ) و (استغفرالله) می خوانند و صلوات می فرستند.

مرثیه خوانی نیز در بین فرقه های تیجانیه و قادریه تا اندازه ای رواج دارد و واقعه عاشورا را از طریق نوارهای صوتی برای مردم تشریح می کنند. ازمرثیه خوانان معروفی که واقعه کربلا را به صورت نوار صوتی در آورده اند. می توان از این افراد نام برد.

(مام مورجیم بری) (فرقه قادریه - حیدار) ، (مرکوخوکوناته) و (ای اینجانی صامب).

فرقه مریدیه نیز به واقعه کربلا اعتقاد دارد و به همین مناسبت بازی و مسابقه فوتبال را حرام می داند ، زیرا معتقد است بعد از شهادت حضرت امام حسین (ع) و یارانش ، دشمنان آنها با سرهای مقدس آنان به بازی پرداختند.

روز عاشورا (تنخریت) در سنگال تعطیل رسمی است و بعضاً هر فرقه ای ، روزی را تعطیل می کند و گاه پیش می آید که دو یا سه روز متوالی تعطیل است. شیعیان نیز در این روز مراسمی برگزار می کنند. که البته هدف آنها شناساندن واقعه کربلا و افشای تحریفاتی است که علیه این واقعه صورت گرفته است در هر یک از این مراسمها که توسط برادران شیعه در محلات مختلف برگزار می شود حدود صد تا دویست نفر شرکت می کنند ولی سینه زنی انجام نمی شود. لبنانیهای مقیم سنگال نیز در منزل فرد خیری که از سی سال پیش همه ساله این مراسم را برگزار می کند گرد هم می آیند. در این مراسم یک روحانی لبنانی سخنرانی می کند و یک مداح به مرثیه خوانی می پردازد و لیکن سینه زنی انجام نمی شود و در پایان با صرف ناهار از حاضران پذیرایی به عمل می آید.

البته باید خاطرنشان ساخت که کلیه شیعیان سنگالی کاملاً با سینه زنی آشنا نیستند و یا آنهایی که کم و بیش آشنا شده اند نسبت به آن سؤالاتی دارند. متأسفانه در سنگال حسینیه ، هیئت و یا فاطمیه وجود ندارد و مجالس سخنرانیها روز عاشورا در مساجد انجام می شود.