آئین عزاداری پاکستان
« عاشورا در پاکستان » :
کشور پاکستان همسایه جنوب شرقی جمهوری اسلامی ایران ، تا سال 1326 شمسی جزو هندوستان بود. در قرن ششم قبل از میلاد ، دین بود. در نواحی شمالی هندوستان رواج یافت و در همین قرن داریوش هخامنشی به این کشور لشکر کشی کرد و تا دره سند را متصرف شد. در قرن هشتم میلادی نواحی اطراف سند به تصرف مسلمانان درآمد سلطان محمود غزنوی قسمت اعظم شمال غربی هند یعنی پاکستان امروزی را به تصرف آورد. ودر نتیجه دین اسلام جایگزین بت پرستی گردید.
در این هنگام لاهور مرکز فرهنگی مسلمانان شد در دوره مغول حکام مسلمان در حدود ششصد سال بر این شبه قاره حکومت کردند. از آغاز قرن هفدهم نفوذ انگلستان در هند شروع شد و سلطه این کشور بیش از دویست سال طول کشید تا سرانجام بر اثر مبارزات طولانی مردم شبه قاره انگلستان هم مجبور به خروج از این سرزمین شد. در این موقع مسلمانان که در بخش غربی و شرق شبه قاره اکثریت داشتند به فکر استقلال و ایجاد دولتی مسلمان افتادند و اولین بار فکر آزادی اسلامی را علامه اقبال لاهوری با الهام از انقلاب امام حسین (ع) به مردم آموخت :
رمز قرآن از حسین آموختیم زآتش او شعله ها اندوختیم
آن امام عاشقان پور بتول سرو آزادی ز بستان رسول
مسلمانان با شعار (عاشورای محرم ، یادآور وظیفه مسلمانان ) انقلاب خود را آغاز کردند و پس از پیروزی ، اسکندر میرزا را که یک شیعه بود به عنوان نخستین رئیس جمهور پاکستان برگزیدند ( تاریخ تفکر اسلامی در هند، عزیز احمد ، ص 32)
« مراسم محرم در لاهور و کویته » :
آقای دکتر محمد رضا حافظ نیا که در سال 1373 در ایام محرم به این کشور سفر کرده است. از مراسم محرم پاکستان چنین گزارش می دهد.
محرم سال 1373 برای من فرصت خوبی بود که از نزدیک میزان ارادت مردم پاکستان را به حضرت امام حسین (ع) و اهل بیت پیامبر (ص) شاهد باشم و مراسم سوگواری سید و سالار شهیدان را از نزدیک ببینم آنچه اکنون گزارش می کنم برپایه مشاهدات عینی من در دهه اول ماه محرم در مراکز ایالتهای پنجاب و بلوستان (لاهور و کویته) و نیز برنامه های پخش شده از تلویزیون پاکستان و روزنامه ها و جراید ایالت پنجاب است. من وقتی آن شور و هیجان مقدس و آن احساسات زایدالوصف را دیدم ، بر آن شدم تا شمه ای از آن را به رشته تحریر در آورم.
عشق به امام حسین (ع) در ایران اسلامی جای تعجب ندارد. چون اکثر مردم ما شیعه و به عشق امام حسین (ع) زنده اند ، لذا در نگاه اول انتظار نمی رود که عزاداری امام حسین (ع) در پاکستان به صورت یک امر همگانی وملی تلقی شود. در صورتی که آنچه من شاهد آن بودم حکایت از این مطلب دارد که امام حسین (ع) در میان همه مردم آن کشور – اعم از سنی و شیعه – از مقبولیت و محبوبیت بالایی برخوردار است. و مردم برای ایشان احترام خاصی قائلند. به طوریکه در ایام عاشورا و محرم ، جامعه پاکستان حالت سوگوارانه ای به خود می گیرد از اینجا یکی از رموز همدلی و قرابت دو ملت پاکستان و ایران نیز روشن می شود زیرا همدلی و نزدیکی و احساس همدردی که بین این دو ملت است و بر رفتار دولتها و حکومتهای آنها نیز اثر گذاشته و آنها را در امور بین المللی به ویژه مسائل دنیای اسلام از رفتار و مواضع هماهنگ برخوردار کرده است بر پایه عوامل و رموزی قرار دارد که عامل باور و علاقه و شوق نسبتاً یکنواخت دو ملت به امام حسین می تواند سهم عمده ای را در این مورد داشته باشد. همچنین در پاکستان اکثر اهل تسنن نیز احترام خاصی برای حضرت فاطمه قائل اند ، و این عامل می تواند سهم بزرگی در نزدیکی دو ملت مسلمان ایران و پاکستان داشته باشد. البته از این مطلب نباید غافل ماند که دشمنان اسلام و مسلمانان از چنین علاقه ای بین مذاهب اسلامی خشنود نیستند و اساساً درهر جامعه ای اقلیتی مزاحم و ناخشنود از یکدیگر پیدا می شو ند و هیتها ابزا ری دردست دشمنان اسلام برای تو سعه اختلاف دربین مسلمانانند.که هوشیاری و بیداری و اخوت مسلمانان می تواند این سیاست دشمنان را خنثی نماید درهمین خصوص گاهی مزاحمتهایی در ایام سوگواری امام حسین (ع) در پاکستان نیز پیش می آید. که اهمیت چندانی نداشته و فراگیر نیست و تنها رسانه های خبری با پخش آن به بزرگ شدنش کمک می کنند. در محرم 73 پاکستان ، مسلمانان و شیعیان این کشور خود را آماده استقبال از محرم می کردند و در شهرهای مختلف و مراکز ایالتها توسط گروهها و اشخاص ، کنفرانسهای استقبال با عناوین مختلف حتی پیش از فرا رسیدن محرم ، برگزار می شد تا بر اساس سنت هر ساله ، فرهنگ عزاداری امام حسین در جامعه زنده شود. (امام بارگاهها) و (ذوالجناحها) که نقش عمده ای در فرهنگ عزاداری عاشورای پاکستان دارند فعال می شدند. دولت پاکستان نیز خود را برای برگزاری مراسم عزاداری در فضایی امن آماده می کرد تا ناامنیتهای موردی و موضعی سالهای قبل تکرار نشود. دولت پاکستان حرکت فعالی رابرای جلب همکاری ومشارکت گروهها وشخصییت های مذهبی ودینی انجام داد وبا رایزینهاوتشکیل جلسات، توانست در این راه موفق شده ، همکاری آنها را جلب نمایند. همچنین باتشکیل کمیته ویژه ، تدابیر امنیتی و انتظامی مؤثر و خوبی را اتخاذ نمود. مجموعه این همکاریها و تلاشها و تدابیر توانست فضای امنی را برای برگزاری باشکوه مراسم عزاداری عاشورای حسینی فراهم آورد. مقامات سیاسی و شخصیتهای برجسته پاکستان هر یک پیامها و دیدگاههای خود را که ظاهراً سنت نیز هست ، درباره ی عاشورا و امام حسین (ع) ارائه دادند که توسط رسانه ها و روزنامه های پاکستان منتشر شد که به عنوان نمونه بعضی از آنها را نقل می کنیم.
- رئیس جمهور پاکستان آقای (فاروق احمد خان لغاری) اظهار داشت :
زندگانی مبارک حضرت امام حسین (ع) برای ما راه هدایت است با پیروی از این راه ما می توانیم توطئه های دشمنان را خنثی کنیم. (روزنامه جنگ)
آقای (اقبال خان) رئیس شورای ایدئولوژیک اسلامی پاکستان گفت در دهه اول ماه محرم یاد شهدای کربلا را گرامی می داریم و این بر همه فرقه های اسلامی لازم است که طبق عقیده خود مراسم قرآن خوانی ، سینه زنی راه پیمایی مجالس بزرگداشت برگزار کنند. در ذهن مسلمانان باشد که اگر امام حسین (ع) با یزید بیعت می کرد اسلام حقیقی نابود می شد و در دنیا ظلمت حاکم می گردید. حضرت امام حسین (ع) بیعت را رد کرد و اسلام را حفظ نمود. (مجله ندای شیعه لاهور) در محرم این سال حتی رهبر گروه مخالف شیعیان در پاکستان نیز در سخنرانی عمومی خود در شهر (جنگ) با احترام ، نقش و سیرت امام حسین (ع) را توصیف نمود. صدور پیامها و سخنرانیها و بیان دیدگاهها از مقامات و شخصیتهای پاکستان ، نشانه ای بر تلقی شدن عزاداری عاشورا به عنوان یک امر ملی و عمومی است. شاخص دیگر ملی تلقی شدن عزاداری – تعطیل رسمی در سراسر پاکستان در روزهای تاسوعا و عاشورای حسینی است. این دو روز جزو تعطیلات رسمی کشور است. و مردم نیز فرصت خوبی برای شرکت در مراسم عزاداری دارند. شاخص دیگر ، اختصاص یافتن برنامه های صدا و سیمای پاکستان در روزهای تاسوعا و عاشورا برای پخش اخبار وگزارشها و نیز اجرای مراسم عزاداری و نوحه خوانی است که اولا اخبار عزاداری به نحو گسترده و در سطح بسیار خوبی منتشر شد. ثانیا برنامه های متعدد عزاداری و نوحه خوانی و ذکر مصیبت و تشریح ابعاد واقعه عاشورا در روزهای یاد شده از تلویزیون پاکستان پخش گردید. حتی علاوه بر شبکه سراسری تلویزیون ، شبکه S.T.N که برنامه های خبری خود صرف نظر نموده و یکسره برنامه های ویژه عاشورا و عزاداری را پخش می نمود. البته ذکر این نکته ضروری است که برنامه های عزاداری در رسانه های پاکستان تقریباً از همان اوایل ماه محرم پخش می گردید. روزنامه ها نیز نقش خوبی ایفا نمودند. آنها ضمن درج اخبار و تصاویر مربوط به مراسم عزاداری و سوگواری سرور شهیدان حضرت امام حسین (ع) در کشور اسلامی پاکستان است و مؤید این نکته است که آن بزرگوار ، محبوبیت و مقبولیت خاصی در جامعه پاکستان دارد و مردم پاکستان از این حیث با مردم ایران وجه مشترک دارند.
بنابراین عامل مهمی در پیوند و یکدلی و نزدیکی هر جامعه مسلمان ایران و پاکستان به حساب می آید. (پاسدار اسلام سال چهاردهم ص 161 و 162)
« عاشورا در پاکستان » :
کشور پاکستان همسایه جنوب شرقی جمهوری اسلامی ایران ، تا سال 1326 شمسی جزو هندوستان بود. در قرن ششم قبل از میلاد ، دین بود. در نواحی شمالی هندوستان رواج یافت و در همین قرن داریوش هخامنشی به این کشور لشکر کشی کرد و تا دره سند را متصرف شد. در قرن هشتم میلادی نواحی اطراف سند به تصرف مسلمانان درآمد سلطان محمود غزنوی قسمت اعظم شمال غربی هند یعنی پاکستان امروزی را به تصرف آورد. ودر نتیجه دین اسلام جایگزین بت پرستی گردید.
در این هنگام لاهور مرکز فرهنگی مسلمانان شد در دوره مغول حکام مسلمان در حدود ششصد سال بر این شبه قاره حکومت کردند. از آغاز قرن هفدهم نفوذ انگلستان در هند شروع شد و سلطه این کشور بیش از دویست سال طول کشید تا سرانجام بر اثر مبارزات طولانی مردم شبه قاره انگلستان هم مجبور به خروج از این سرزمین شد. در این موقع مسلمانان که در بخش غربی و شرق شبه قاره اکثریت داشتند به فکر استقلال و ایجاد دولتی مسلمان افتادند و اولین بار فکر آزادی اسلامی را علامه اقبال لاهوری با الهام از انقلاب امام حسین (ع) به مردم آموخت :
رمز قرآن از حسین آموختیم زآتش او شعله ها اندوختیم
آن امام عاشقان پور بتول سرو آزادی ز بستان رسول
مسلمانان با شعار (عاشورای محرم ، یادآور وظیفه مسلمانان ) انقلاب خود را آغاز کردند و پس از پیروزی ، اسکندر میرزا را که یک شیعه بود به عنوان نخستین رئیس جمهور پاکستان برگزیدند ( تاریخ تفکر اسلامی در هند، عزیز احمد ، ص 32)
« مراسم محرم در لاهور و کویته » :
آقای دکتر محمد رضا حافظ نیا که در سال 1373 در ایام محرم به این کشور سفر کرده است. از مراسم محرم پاکستان چنین گزارش می دهد.
محرم سال 1373 برای من فرصت خوبی بود که از نزدیک میزان ارادت مردم پاکستان را به حضرت امام حسین (ع) و اهل بیت پیامبر (ص) شاهد باشم و مراسم سوگواری سید و سالار شهیدان را از نزدیک ببینم آنچه اکنون گزارش می کنم برپایه مشاهدات عینی من در دهه اول ماه محرم در مراکز ایالتهای پنجاب و بلوستان (لاهور و کویته) و نیز برنامه های پخش شده از تلویزیون پاکستان و روزنامه ها و جراید ایالت پنجاب است. من وقتی آن شور و هیجان مقدس و آن احساسات زایدالوصف را دیدم ، بر آن شدم تا شمه ای از آن را به رشته تحریر در آورم.
عشق به امام حسین (ع) در ایران اسلامی جای تعجب ندارد. چون اکثر مردم ما شیعه و به عشق امام حسین (ع) زنده اند ، لذا در نگاه اول انتظار نمی رود که عزاداری امام حسین (ع) در پاکستان به صورت یک امر همگانی وملی تلقی شود. در صورتی که آنچه من شاهد آن بودم حکایت از این مطلب دارد که امام حسین (ع) در میان همه مردم آن کشور – اعم از سنی و شیعه – از مقبولیت و محبوبیت بالایی برخوردار است. و مردم برای ایشان احترام خاصی قائلند. به طوریکه در ایام عاشورا و محرم ، جامعه پاکستان حالت سوگوارانه ای به خود می گیرد از اینجا یکی از رموز همدلی و قرابت دو ملت پاکستان و ایران نیز روشن می شود زیرا همدلی و نزدیکی و احساس همدردی که بین این دو ملت است و بر رفتار دولتها و حکومتهای آنها نیز اثر گذاشته و آنها را در امور بین المللی به ویژه مسائل دنیای اسلام از رفتار و مواضع هماهنگ برخوردار کرده است بر پایه عوامل و رموزی قرار دارد که عامل باور و علاقه و شوق نسبتاً یکنواخت دو ملت به امام حسین می تواند سهم عمده ای را در این مورد داشته باشد. همچنین در پاکستان اکثر اهل تسنن نیز احترام خاصی برای حضرت فاطمه قائل اند ، و این عامل می تواند سهم بزرگی در نزدیکی دو ملت مسلمان ایران و پاکستان داشته باشد. البته از این مطلب نباید غافل ماند که دشمنان اسلام و مسلمانان از چنین علاقه ای بین مذاهب اسلامی خشنود نیستند و اساساً درهر جامعه ای اقلیتی مزاحم و ناخشنود از یکدیگر پیدا می شو ند و هیتها ابزا ری دردست دشمنان اسلام برای تو سعه اختلاف دربین مسلمانانند.که هوشیاری و بیداری و اخوت مسلمانان می تواند این سیاست دشمنان را خنثی نماید درهمین خصوص گاهی مزاحمتهایی در ایام سوگواری امام حسین (ع) در پاکستان نیز پیش می آید. که اهمیت چندانی نداشته و فراگیر نیست و تنها رسانه های خبری با پخش آن به بزرگ شدنش کمک می کنند. در محرم 73 پاکستان ، مسلمانان و شیعیان این کشور خود را آماده استقبال از محرم می کردند و در شهرهای مختلف و مراکز ایالتها توسط گروهها و اشخاص ، کنفرانسهای استقبال با عناوین مختلف حتی پیش از فرا رسیدن محرم ، برگزار می شد تا بر اساس سنت هر ساله ، فرهنگ عزاداری امام حسین در جامعه زنده شود. (امام بارگاهها) و (ذوالجناحها) که نقش عمده ای در فرهنگ عزاداری عاشورای پاکستان دارند فعال می شدند. دولت پاکستان نیز خود را برای برگزاری مراسم عزاداری در فضایی امن آماده می کرد تا ناامنیتهای موردی و موضعی سالهای قبل تکرار نشود. دولت پاکستان حرکت فعالی رابرای جلب همکاری ومشارکت گروهها وشخصییت های مذهبی ودینی انجام داد وبا رایزینهاوتشکیل جلسات، توانست در این راه موفق شده ، همکاری آنها را جلب نمایند. همچنین باتشکیل کمیته ویژه ، تدابیر امنیتی و انتظامی مؤثر و خوبی را اتخاذ نمود. مجموعه این همکاریها و تلاشها و تدابیر توانست فضای امنی را برای برگزاری باشکوه مراسم عزاداری عاشورای حسینی فراهم آورد. مقامات سیاسی و شخصیتهای برجسته پاکستان هر یک پیامها و دیدگاههای خود را که ظاهراً سنت نیز هست ، درباره ی عاشورا و امام حسین (ع) ارائه دادند که توسط رسانه ها و روزنامه های پاکستان منتشر شد که به عنوان نمونه بعضی از آنها را نقل می کنیم.
- رئیس جمهور پاکستان آقای (فاروق احمد خان لغاری) اظهار داشت :
زندگانی مبارک حضرت امام حسین (ع) برای ما راه هدایت است با پیروی از این راه ما می توانیم توطئه های دشمنان را خنثی کنیم. (روزنامه جنگ)
آقای (اقبال خان) رئیس شورای ایدئولوژیک اسلامی پاکستان گفت در دهه اول ماه محرم یاد شهدای کربلا را گرامی می داریم و این بر همه فرقه های اسلامی لازم است که طبق عقیده خود مراسم قرآن خوانی ، سینه زنی راه پیمایی مجالس بزرگداشت برگزار کنند. در ذهن مسلمانان باشد که اگر امام حسین (ع) با یزید بیعت می کرد اسلام حقیقی نابود می شد و در دنیا ظلمت حاکم می گردید. حضرت امام حسین (ع) بیعت را رد کرد و اسلام را حفظ نمود. (مجله ندای شیعه لاهور) در محرم این سال حتی رهبر گروه مخالف شیعیان در پاکستان نیز در سخنرانی عمومی خود در شهر (جنگ) با احترام ، نقش و سیرت امام حسین (ع) را توصیف نمود. صدور پیامها و سخنرانیها و بیان دیدگاهها از مقامات و شخصیتهای پاکستان ، نشانه ای بر تلقی شدن عزاداری عاشورا به عنوان یک امر ملی و عمومی است. شاخص دیگر ملی تلقی شدن عزاداری – تعطیل رسمی در سراسر پاکستان در روزهای تاسوعا و عاشورای حسینی است. این دو روز جزو تعطیلات رسمی کشور است. و مردم نیز فرصت خوبی برای شرکت در مراسم عزاداری دارند. شاخص دیگر ، اختصاص یافتن برنامه های صدا و سیمای پاکستان در روزهای تاسوعا و عاشورا برای پخش اخبار وگزارشها و نیز اجرای مراسم عزاداری و نوحه خوانی است که اولا اخبار عزاداری به نحو گسترده و در سطح بسیار خوبی منتشر شد. ثانیا برنامه های متعدد عزاداری و نوحه خوانی و ذکر مصیبت و تشریح ابعاد واقعه عاشورا در روزهای یاد شده از تلویزیون پاکستان پخش گردید. حتی علاوه بر شبکه سراسری تلویزیون ، شبکه S.T.N که برنامه های خبری خود صرف نظر نموده و یکسره برنامه های ویژه عاشورا و عزاداری را پخش می نمود. البته ذکر این نکته ضروری است که برنامه های عزاداری در رسانه های پاکستان تقریباً از همان اوایل ماه محرم پخش می گردید. روزنامه ها نیز نقش خوبی ایفا نمودند. آنها ضمن درج اخبار و تصاویر مربوط به مراسم عزاداری و سوگواری سرور شهیدان حضرت امام حسین (ع) در کشور اسلامی پاکستان است و مؤید این نکته است که آن بزرگوار ، محبوبیت و مقبولیت خاصی در جامعه پاکستان دارد و مردم پاکستان از این حیث با مردم ایران وجه مشترک دارند.
بنابراین عامل مهمی در پیوند و یکدلی و نزدیکی هر جامعه مسلمان ایران و پاکستان به حساب می آید. (پاسدار اسلام سال چهاردهم ص 161 و 162)
Login